O do castro de Elviña foi o primeiro lume de subsolo en dous anos na Coruña

El Ideal Gallego

07/09/10

A Coruña

Abel Peña > A Coruña

Aínda onet era posible ver con claridade as señais que deixou o lume que se declarou onte nas ruínas do castro de Elviña, non lonxe do campus. Algunhas das pedras milenarias aparecían tiznadas de hollín e as marcas e carteis deixados polos arqueólogos para sinalar os progresos na exploración do xacemento tamén estaban queimados.

O director do Museo Arqueolóxico da Coruña, José María Bello, acudiu pola mañá a evaluar o dano no conxunto histórico ao que dedicou gran parte da súa vida profesional, pero non puido traspasar a cinta instalada pola Policía Local ata última hora da tarde. Cando por fin o fixo, marchou cunha sensación de alivio: “Está intacto, o único que se queimou son detalliños”. Ese foi o único dano que provocou o primeiro lume de subsolo que tivo lugar na Coruña nos últimos dous anos, segundo informou o xefe de bombeiros, Carlos García Touriñán. “Non é algo tan raro noutras partes de España, ou incluso de Galicia –puntualizou Touriñán– pero na Coruña hai polo menos dous anos que non viamos un parecido”. O lume de subsolo, como o seu propio nome indica, é aquel que arde por debaixo da superficie, consumindo raíces e outra materia vexetal e extendéndose lentamente. O do domingo pasado fíxoo a través de 3.000 metros de terreo, que incluía a parcela onde se encontra o que antano foi o poblado celta que dominou a zona.

O feito de que o que abrasou o castro fose un incendio deste tipo é importante á hora de evaluar a posibilidade de que o foco fose provocado, porque, segundo explicaron fontes ben informadas, require algo máis que achergar un chisqueiro á maleza seca.

Dous focos

Iso é precisamente o que viron facer algunhas testemuñas da zona a un home de certa idade pasadas as oito da tarde do domingo. En realidade, os bombeiros contabilizaron dous lumes, con focos que se declararon con menos de dez minutos de diferencia. Do primeiro recibiuse aviso no parque da Grela ás 20.13 horas, na zona conocida como Pouporón, cerca do campus de Elviña, Os servicios de emerxencia sofocaron ese lume sen problemas, pero foi entón cando se declarou o seguinte incendio, o de subsolo, a escasa distancia do primeiro.

“Esta clase de lumes comezan como moito a dez o quince centímetros do solo”, explica o xefe de bombeiros. Como toda lapa, a do subsolo necesita osíxeno para a súa combustión, así que só se pode producir en terra revolta ou polo menos que non estea compactada. Aínda que, como xa se dixo, exténdese máis lentamente que un incendio convencional, tamén o proceso que hai que seguir para sofocalo é máis difícil, porque non se pode humedecer a terra simplemente coa agua da mangueira.

O procedemento que hai que seguir é introducir a boca da mangueira dentro do solo cada poucos metros e deixar que encharque o terreo. Así oo fixeron os bombeiros coruñeses, ao longo de dúas horas de traballo. Cando terminaron, consumiran 8.000 litros de agua.

Terreo seco

Segundo os bombeiros coruñeses, a razón pola que o incendio foi posible é que A Coruña viviu un agosto moi seco, en que as precipitacións foron moi escasas. Conforme as datos de Meteogalicia, en agosto só se contabilizaron dous días de choiva, fronte aos cinco que son habituales para esta época del ano. En canto ás temperaturas, agosto tamén foi máis caloroso do normal: 19,9 graos de media fronte aos 19,4 que manexan os meteorólogos como valor estándar. A temperatura máxima rexistrouse precisamente no último día do pasado mes, cando se chegou aos 30 graos.

De aí que a terra estuvese o suficentemente seca como para acoller as lapas. “O que non é normal: aquí, se cavas un pouco no que parece terra seca, enseguida aparece a humidade, sinalou Touriñán. Quizá foi esa mesma humidade a que preveu que houbese máis danos no xacemento arqueolóxico, que non é invulnerable ao lume a pesar dos seus cimentos de pedra. “Podía pasar algo, de calquer maneira, aínda que o feito é que non foi así”, puntualizou Bello.

Visitas guiadas ao castro

La Voz de Galicia
1/07/2010
A Coruña

Desde hoxe poderase visitar o castro de Elviña, de luns a venres ás 18 horas e as fins de semana ás 11. Unha guía acompañará aos visitantes, que non necesitan inscrición previa, e explicaralles gratuitamente os rasgos do recinto. Pódese acceder desde a Universidade.

O TSXG anula a valoración de parte dos terreos expropiados no Castro de Elviña

El Ideal Gallego

20/04/10

A Coruña

A.B. > A Coruña

O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) acaba de emitir unha sentencia pola que impón ao xurado de expropiación de Galicia repetir a valoración económica dalgúns dos terreos expropiados dentro do plan especial de protección e recuperación do Castro de Elviña, considerándoos, esta vez, terreos non urbanizables. É a súa resposta ao recurso interposto polo Concello en contra do xustiprezo dunha finca concreta aínda que, segundo se recolle na resolución, afecta a outros terreos incluídos no mesmo proceso de expropiación.

En consonancia coa postura do goberno municipal fronte os acordos de xullo de 2006 e febreiro de 2007 do xurado de expropiación, a sala do contencioso do alto tribunal galego anula estas dúas resolucións y ordena retrotraer as actuacións ata ese momento, a fin de dictar un novo acordo de valoración. Este deberá axustarse á tasación das fincas na data da primeira valoración, abril de 2004.

A clasificación do solo das parcelas afectadas polo plan do Castro de Elviña está detrás do recurso contencioso administrativo iniciado polo Concello en contra das resolucións do órgano autonómico. A administración apelante criticaba no seu recurso o criterio do xurado de expropiación que, “entendendo que o solo expropiado serviu para realizar un sistema xeral municipal, valora o mesmo como se fose urbanizable a pesar de encontrarse clasificado como non urbanizable”. Segundo aludía tamén o goberno municipal, o órgano de tasación errou “en varios expedientes cal é a calificación exacta do solo”. E postulaba: “Este non debe ser valorado como urbanizable”.

As fincas deberán ser tasadas como solo non urbanizable. archivo ec

Neste senso, alegaba o Concello que os terreos obxecto de litixio “forman parte dun sistema xeral ao que non é aplicable a doutrina dos sistemas xerais, debendo ser valorados conforme á súa clasificación”, e xustificaba esta postura nos “valores arqueolóxicos da zona” e “as determinacións do plan especial que regulou urbanisticamente a zona”.


“Crear cidade” > Como advirte o tribunal na súa resposta ao recurso contencioso administrativo, o debate céntrase en determinar se realmente se debe considerar que a creación do espacio protexido que é o Castro de Elviña “contribúe a crear cidade”.

Así o estimou, ao resolver sobre o xustiprezo, o xurado de expropiación, que fundou o seu acordo no feito de que os terreos ían “ser destinados á creación de sistemas xerais municipais, como a creación dun espacio protexido polo seu interés paisaxístico e arqueolóxico, integrado na armazón urbana da cidade, creando unha área de placer, destinada principalmente aos residentes da mesma, e que por iso contribúe a crear cidade”.

Contra este criterio, resolve o TSXG que o proxecto de expropiación en cuestión “non trataba simplemente de obter terreos para ser destinados a un sistema xeral netamente municipal orientado á creación de cidade (...), senón máis ben a un sistema xeral municipal que sirve á cidade, pero que non é a cidade pola sinxela razón de que os seus atributos arqueolóxicos prohíben que poida ser construído ou aproveitado urbanisticamente de ningún modo nin maneira”.


Singularidade > Con estas consideracións, o tribunal conclúe que as singularidades arqueolóxicas da zona impiden aplicar a doctrina dos sistemas xerais -que posibilitaría considerar o solo como urbanizable sen selo, seguindo o principio de equidistribución de cargas e beneficios-, porque os propietarios dos terreos sempre van verse privados de calquera aproveitamento urbanístico, ao estar limitados pola protección arqueolóxica.

Máis información:

http://www.laopinioncoruna.es/coruna/2010/04/20/superior-obliga-rebajar-precio-fincas-expropiadas-castro-elvina/376903.html

O gasto previsto en expropiacións no PXOM supera a inversión municipal

La Opinión de A Coruña

10/03/10

A Coruña

O Goberno local calcula que a adquisición de terreos para executar os principais proxectos previstos no plan xeral para a próxima década custará 31 millóns

O Concello fai contas e no futuro plan xeral estima que será necesario gastar, só en expropiacións, 31 millóns, cantidade superior ao diñeiro aprobado nos orzamentos deste ano para inversións, que chega aos 27,42 millóns. Con ese diñeiro previsto para a adquisición de terreos na próxima década se poderían construír oito centros cívicos como o Ágora; multiplicar por seis a cantidade fixada polo Concello para 2010 en políticas de rehabilitación ou de servicios sociais; e pagar 68 veces as expropiacións que o Goberno municipal acaba de aprobar de forma definitiva para o último tramo autonómico da terceira ronda


Rubén García. A Coruña

O Concello inclúe na revisión do plan xeral un informe que garante a viabilidade económica dos grandes proxectos urbanísticos da próxima década. O Concello establece un cálculo aproximado de canto custará cada estrada, infraestrutura, zona verde ou equipamento que se execute. Gran parte da financiación dedícase ás necesarias expropiacións. En concreto, son 31,09 millóns de euros, unha cifra mareante, sobre todo se se compara con outras macrocifras do municipio. Supera a inversión programada para este ano no orzamento municipal que equivale seis veces á cantidade destinada para rehabilitación ou para servicios sociais. Con ese diñeiro poderíanse construír oito centros cívicos como o Ágora.

Mentras o plan recibía unha avalancha de alegacións, a concelleira de Urbanismo, Obdulia Taboadela, e o redactor do texto, Joan Busquets, admitiron a dificultade de executar o 100% das obras. A crise económica e o desplome da construción deixan en entredito as expectativas marcadas desde María Pita. O Concello fai unha aposta forte pola creación de novas infraestruturas e o gasto estimado en expropiacións é un bo exemplo. A previsión é desembolsar 31,09 millóns, a 6,31 euros o metro cadrado, cando a inversión total para este ano con diñeiro procedente das arcas municipais -sen contar a segunda remesa dos fondos estatais- queda nos 27,42 millóns.

A adquisición de terreos para construír estradas, parques ou novos equipamentos equivale seis veces ás actuacións programadas polo Concello para 2010 en políticas de rehabilitación, con 5,16 millóns, e en servicios sociais, con 4,9; e case cuadriplica a inversión prevista en Infraestruturas.

A última expropiación que aprobou o Concello de maneira definitiva foi para a última fase da terceira ronda que executa a Xunta, entre A Grela e As Rañas, cun orzamento de 453.082,63 euros. Cos 31 millóns que dedica o plan xeral a expropiacións, poderíanse adquirir terreos para construír 68 veces este tramo da circunvalación.

O plan desglosa a inversión en expropiacións. A actuación onde se prevé gastar máis para a adquisición de solo é no denominado parque alto, con 15,41 millóns, cun prezo medio do metro cadrado de só catro euros.

Na segunda posición deste ranking encóntrase a mellora da autovía, con 5,47 millóns, a 20 euros o metro cadrado; un prezo medio que tamén se fixa para a estrada entre Pocomaco e Vío e para o vial que conecte a AG-55 co aeroporto. Outras actuacións importantes que recolle o plan e que necesitarán de expropiacións previas son o castro de Elviña, con 3,31 millóns; a creación de aparcadoiros subterráneos entre a avenida dos Caídos e a rúa José María Hernansáez, con 809.472 euros; a ampliación da planta de Nostián, con 440.000 euros; o castro de Nostián, con 415.751 euros; e a remodelación do nó á altura de Begano, con 158.000 euros.

A inversión establecida no documento que marca as directrices urbanísticas da próxima década na cidade é un gasto aproximado, porque unha das prácticas habituais do Concello é tratar de compensar os expropiados con terreos noutros lugares. No caso da terceira ronda, o Executivo de María Pita propón a aqueles expropiados no tramo que transcorre por As Rañas a posibilidade de que a compensación municipal se articule en forma de permuta, é dicir, de edificabilidade dentro da bolsa de solo incluída no polígono da futura Cidade da Tecnoloxía.

Ver mapa en:

http://www.laopinioncoruna.es/estaticos/graficos/20100310/ggasto.html

O TSXG obriga á Xunta a cambiar o xustiprezo das expropiacións en Elviña

La Voz de Galicia

06/03/10

A Coruña

O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia estimou o recurso plantexado polo Concello da Coruña e algúns propietarios de casas e terreos en Elviña, que se opuxeron ao xustiprezo que impuxo a Xunta sobre os terreos afectados polo plan especial de protección e recuperación do castro de Elviña e protección da paisaxe natural.

Tanto os afectados como o Concello alegaron ante o alto tribunal galego que «os terreos expropiados forman parte dun sistema xeral ao que non lle é de aplicación a doutrina dos sistemas xerais, debendo ser valorados con arreglo á súa clasificación e, por tanto, polo método de comparación e subsidiariamente polo de capitalización de rendas, aludindo aos valores arqueolóxicos da zona e ás determinacións do plan especial que regulou urbanisticamente a zona».

O TSXG mostrou na sentenza as súas dúbidas de que o sistema xeral previsto no Plan Especial da Coruña e que deu lugar ao proxecto de expropiación do que se deriva o xustiprezo, «poida ser considerado sen máis como un parque público, e en tal caso non existiría dúbida pola súa evocación e destino». Así as cousas, o tribunal dálle a razón aos apelantes e dille á Xunta que volva impoñer un prezo.

A Xusticia obriga a fixar un novo prezo para unha finca en Castro de Elviña

La Opinión de A Coruña

04/03/10

A Coruña

Redacción A Coruña

O Tribunal Superior de Xustiza estimou un recurso no que o Concello mostra a súa disconformidade coa valoración dunha das parcelas que serán expropiadas para a execución do plan especial para o Castro de Elviña. Esta decisión obriga a que se estime un novo prezo para a finca.

"Estimamos o recurso contencioso formulado pola representación do Concello da Coruña contra o acordo dictado polo Xurado de Expropiación de Galicia, declarando a nulidade da resolución recurrida e acordando a súa retroacción a fin de que se dicte un novo acordo de valoración", informa o documento da sentenza.

Unha das causas polas que o tribunal estimou que a valoración do terreo non é a correcta é a condición urbanística deste. A sentenza expón que os encargados de determinar a valoración do solo consideraron a finca como solo urbanizable, a pesar de que a parcela non está calificada como tal.

O proxecto que motivou as expropiacións ten como obxectivo restaurar o Castro de Elviña e convertir os seus arredores nunha zona de paseo.

O propio texto da sentenza recorda que tanto o castro como os terreos nos que se encontra "están integrados dentro do patrimonio cultural de Galicia e no patrimonio histórico español".

Un sistema para protexer os primeiros traballos que se fixeron no castro a mediados do século XX

La Voz de Galicia

02/03/10

A Coruña

Xunto coas escavacións que permiten aos arqueólogos facer novos descubrimentos, os responsables do castro de Elviña están agora pendentes da conservación daqueles primeiros achados a mediados do século pasado. «Estamos facendo o proxecto técnico para a consolidación dos muros antigos», apunta José María Bello.

Ao mesmo tempo, o director das esxcavacións plantéxase que facer coa muralla romana que acaba de aparecer «porque está moi derruída, por sitios non levanta mais de 40 centímetros e noutros está vencida. A ver que solución buscamos, aínda que antes hai que descubrila toda».

O corte da maleza comezará a mediados deste mes «conservando as especies autóctonas»

La Voz de Galicia

02/03/10

A Coruña

Unha das tarefas que van comezar no castro de Elviña é a limpeza da maleza do futuro parque, tarefa que foi adxudicada polo Concello coruñés á empresa Malvecín. Bello Diéguez destaca da proposta presentada por esta firma o proxecto dunha guía didáctica para as visitas escolares na que non só se terían en conta os aspectos arqueolóxicos senón tamén «os biolóxicos e faunísticos do parque». Destaca que a limpeza da vexetación farase «conservando as especies autóctonas» co fin de ir dotando ao parque dunha vexetación propia e sobre todo autóctona.

Como curiosidade apunta que no “aljibe” do castro e o seu entorno empezou aparecer unha fauna chamativa «como os tritóns ou lagartos de 30 ou 40 centímetros».

Todo iso mentras no parque mantense a torre de alta tensión do tendido eléctrico, agora propiedade de Gas Natural-Unión Fenosa e que para Gallego Jorreto é «un anacronismo que siga en ese sitio».

A financiación das escavacións en Elviña, garantida para 4 anos

La Voz de Galicia

02/03/10

A Coruña

A Casa dos Antepasados leva seis anos paralizada «e o proxecto non mo encargaron», afirma Jorreto

Rodri García

Ao ritmo actual, a Casa dos Antepasados de Elviña terá que contar cun espazo dedicado a ela mesma, cunha historia que arrancaba a finais do século pasado, continuou coa convocatoria de media ducia de destacadas figuras mundiais da arquitectura para que presentasen os seus proxectos e conclúo, polo menos por agora, coa elección do edificio asinado por Manuel Gallego Jorreto, premio nacional de Arquitectura e autor de edificios emblemáticos na cidade como o Museo de Belas Artes.

Desde que en 2003, o Concello coruñés adxudicou ese proxecto co nome de Artabria. A posta en marcha do mesmo foise dilatando e, de feito, Gallego Jorreto era muy claro na tarde de onte: «Artabria está morto de tristeza e é unha lástima porque é un proxecto moi importante para a metrópoli».

Jorreto explica que desde que se fixo público que o seu proxecto era o gañador «non se puxeron en contacto comigo, se ben é certo que nalguna ocasión o alcalde comentoume que o problema é a falta de financiación». O arquitecto apunta que nestes momentos «todos figurámosnos que é un problema económico e non é fácil de resolver».

É o argumento que apuntan tamén desde a concellaría de Cultura: O Concello so non pode facer frente a esta inversión que no seu momento era de 38 millóns de euros «que ao mellor agora xa serían 40». Por iso, continúan as xestións para que tanto o Goberno estatal como o autonómico colaboren coa financiación deste proxecto.

Deixando moi claro o grande interese que ten por ver feito realidade este proxecto, Gallego Jorreto mostra a súa altura de miras e apunta que a Casa dos Antepasados é importante «pero a escavación é prioritaria, a excavación e o parque de Elviña é fundamental para a cidade e a metrópoli». E insiste niso: «Paréceme que son 65 hectáreas e iso ten moito interese urbán, é moi atractivo, tamén polo lugar onde está, unha zona limítrofe do pequeno municipio da Coruña». De todos modos alerta que se non se mantén ben delimitado este parque poden darse ocupacións indesexadas que, segundo apunta, «poderían estar empezando a producirse».

O que non plantexa problemas financieros, nin o fará nos próximos anos, é a tarefa das escavacións posto que, segundo recorda o responsable das mesmas, José María Bello, o acordo asinado no seu día entre o Concello coruñés e o ministerio de Fomento permite dispoñer de dous millóns de euros para esta tarefa. «Son cartos que veñen do un por cento cultural», apunta, e é un acordo de catro años de duración, co que conclúe en 2012.

Ademais, os resultados destas escavacións están sendo moi positivos con descubrimentos como os vinte metros da muralla exterior do castro de Elviña ou o achado de restos de pizarra que permitiron reconstruír as rutas de transporte da mesma, por vía marítima, hai uns dous mil anos.

E todo iso á espera de que Artabria, que por certo leva este nome para rendir tributo ao pobo céltico que viviu neste golfo hai 25 séculos, convírtase nunha realidade.

Un proxecto para consolidar achados de Luengo

La Voz de Galicia

01/03/10

A Coruña

A última campaña no castro de Elviña prolongouse seis meses, frente aos dous que soen durar. Agora mesmo, os expertos analizan o inxente volume de información recabada, fan traballo de laboratorio e revisan os planos das dezaseis seccións nas que se dividiu. «Acabamos de rematar a segunda sección», apunta Bello.

Xunto a iso, o director do Museo Arqueolóxico pensa xa en distintos proxectos. A escavación da nova muralla non centra, porén, a súa próxima iniciativa de consolidación. «Penso más en comenzar por o escavado nos anos 40 e 50, que están nunha situación delicada», apunta.

Para iso, Xosé María Bello ultima un proxecto de proteción que remitirá ao Concello, «Corren peligro de destrucción por os temporais», explica antes de recordar que «o ano pasado o Klaus tirounos a caseta da obra, nunha destas pode tirar con eses muros».

Etapas
Pendente do desenrolo do ambicioso proxecto asinado por Gallego Jorreto, o castro de Elviña foi obxecto de repetidas intervencións e abandonos, de modo que alternativamente houbo etapas nas que se puxeron ao descuberto as antiquísimas construcións, con achados relevantes, para dar paso a outros períodos nos que a maleza ocultaba calquera vestixio.

As primeiras escavacións datan dos 40, Luengo e Monteagudo traballaron ata o 52, e aínda que no 62 foi nomeado monumento histórico, ata o 79 non se volveu recuperar, da man de Felipe Senén. A partir do 85 volveu caer en desgraza ata que no 2002 retomáronse os traballos.

Sacan á luz vinte metros da muralla exterior do castro de Elviña

La Voz de Galicia

01/03/10

A Coruña

Os arqueólogos encontran restos que apuntan a que a extensión del xacemento orixinal podería ser maior

R. Domínguez

O equipo municipal de arqueólogos, que dirixe Xosé María Bello, sacou á luz vinte metros de muralla no perímetro exterior do castro de Elviña. O achado produciuse nunha zona na que ata o momento atopábanse a ceo aberto uns catro metros do muro e, a xuízo do director do Museo Arqueolóxico, «hai que plantexarse a posibilidade de que o castro inicialmente fora moito máis grande do que pensabamos».

O achado dos 20 metros de muralla produciuse no perímetro exterior do castro CÉSAR QUIAN

Aínda que a fase de estudos e análises non concluíron, algúns indicios apuntan cara a hipótese de que nesa parte máis externa do xacemento puidese haber un asentamento anterior ao que ata agora se supoñía. «Detectamos unha ocupación antiga, que pensabamos que non había, ao lado da muralla exterior». O arqueólogo municipal indicou que ata agora pensábase que os restos da ocupación máis antiga, dos siglos III e IV antes de Cristo reducíanse á croa ou corazón do castro, totalmente arrasada por construcións posteriores, con vestixios do século II e I a.C.

Cerámica campanense
Porén, nas últimas escavacacións encontráronse fragmentos na parte exterior que son de cerámica campanense de Nápoles do século II e I a.C., similares aos que xa apareceran na zona interior. «Pode ser -explica Bello- que fose material arrastrado da parte darriba», de modo que os técnicos comprobarán se está rodado, o que reflictiría erosión polo arrastre, e esforzarase tamén por realizar una análise estratigráfica para fixar a cronoloxía, ademais de seguir escavando para comprobar se aparecen ou non materiais coetáneos, o que levaría a dar a hipótese por válida e concluír que, efectivamente, nesa zona do castro houbo un asentamento anterior ao coñecido ata o momento.

Os sucesivos estudos e achados determinaron ata o momento unha clara ocupación no século II, unha remodelación no III-IV e unha destrución do amurallamento no VI, coa aparición de restos xa enviados ao Museo Arqueolóxico do Castelo de San Antón, que dirixe Bello, como un prato de cerámica africana. Ademais, encontráronse tamén pezas que inicialmente os especialistas cren que poderían inscribirse entre os séculos X e XIII, na Idade Media, que apuntarían a que Elviña estaba poboado coincidindo co momento de fundación da cidade da Coruña, que recibiu a carta puebla, o foro de urbe, en 1208.

A muralla agora encontrada ten, a xuízo de Bello, o interese de «crear monumento» cun valor didáctico relevante para os visitantes. Polo momento, mantense protexida por material plástico dado o endeble estado no que se encontra, que faría perigar o mantemento dos restos arqueolóxicos se se deixa exposta ao ataque das inclemencias meteorolóxicas.