19/5/09

Xeografía sonora do val de Elviña

La voz de Galicia
A Coruña
19/05/09
A Universidade publica o traballo de Ana Filgueiras cos nomes dunha zona que no seu día «foi a que nutriu a cidade, un libro de pedra que está desaparecendo»
Rodri García. «A xente de Elviña canta / e canta por non chorar / ou pobo que tanto queren / xa lle o queren quitar». é a primeira estrofa da canción coa que un grupo de veciños pecharon onte a presentación de O val de Elviña, a identidade cultural na memoria , unha publicación coa que a Universidade coruñesa celebrou o Día das Letras Galegas. Ana Filgueiras, a autora deste traballo, falaba na mañá de onte entre os xardíns da Casa do Lagar, coa emoción asomada á súa garganta e a choiva ameazando desde o alto dos Curutos e Os Castros e a piques de baixar pola Cavaxe. Todas esas son, pódese ler na publicación, «designacións cunha forte personalidade e con voz propia que hoxe en día non somos quen de ouvir». Tamén cualifican esta toponimia como «un legado de primeira orde cunha forte base territorial que vai desaparecendo de vagar ao sobrepoñérense neste espazo novas denominacións asépticas alleas».

Filgueiras confesou que é cascarilleira, «das Atochas», desculpouse porque «non sei cociñar ben as palabras» e recordou como «o Val de Elviña foi o que nutriu a cidade, que logo cuspiu sobre ela o cemento de moitas maneiras». Tamén evocou o monte das Arcas, cuxo topónimo aínda se conserva nunha leira da Zapateira, no que había «a necrópole máis antiga, con trinta e tres túmulos funerarios», ademais de menhires.

Unha arca de cartón é precisamente a que contén os vellos topónimos recuperados; Ana Filgueiras apuntou que aí dentro «están as vidas das persoas, que é o fundamental», cualificou estes testemuños como «libros de pedra que están desaparecendo» e considerou «grave e dramática» a desaparición da terra. Para a autora deste traballo de investigación antropolóxica, a publicación auspiciada pola Universidade «é un punto de esperanza no desalento».

Carlos Maceiras, en nome dos veciños de Elviña, agradeceu a recuperación desta toponimia e a súa publicación, á vez que reivindicaba que a ampliación do campus universitario «se faga de maneira racionalizada, porque os veciños queremos seguir vivindo en Elviña, somos os gardiáns deste ben cultural» e comprometeuse «a que seremos bos veciños».
Manuel Rivas evocou recordos da súa infancia neste lugar, algúns vinculados á tasca de Leonor e outros ás mulleres que xogaban ao fútbol, «despois veu Messi, pero non vin a ninguén xogar como Maruxa Tasende».

Xurxo Souto recordou topónimos perdidos na cidade e aludiu á «Mariña Dourada, ese campo de aí», dixo sinalando cara ao comedor universitario.

O reitor, José María Barja, reiterou o compromiso «de que os veciños sigan aquí» e indicou que a recuperación desta toponimia era un compromiso. Tamén recordou as palabras de Ramón Piñeiro sobre a necesidade de «galeguizar Galicia», algo do que «queda moito por diante», e tamén na defensa do idioma «a máis grande riqueza de Galicia».

A "canción protesta" en Elviña


El Ideal Gallego
A Coruña
19/05/09



A “Canción protesta” de Elviña pide a Barja un compromiso firme cos veciños


Reportaxe de Marino Pérez


O acto no que estaba prevista a presentación do libro “O val de Elviña, a identidade cultural na memoria”, converteuse nunha reivindicación por parte dos veciños da área na que se sitúa a Universidade, debido a que a súa expansión supoñería o derrubo das súas vivendas.


“Aquí todos queren encher a mochila, aínda que para eso, alguén perda a vida”. Esa foi a conclusión, o final da tonadilla coa que quixeron rematar os nativos de Elviña unha composición especificamente creada para o día de onte. É que, di Carlos Maceiras, presidente da asociación de veciños Os Rexumeiros de Elviña e Castro, que son moitos os anos que levan vivindo nas súas casas “para que agora veñan botarnos delas”.


Por iso é entendíbel que o que había ser a presentación dun libro sobre Elviña, sobre a súa idiosincrasia, as súas tradicións e os seus mitos e lendas, se convertese nun espazo para a reivindicación polas consecuencias da residencia universitaria. Tanto Maceiras coma os seus veciños, aos que se lles uniu o escrito Manuel Rivas á hora de entoar, debido ao seu pasado como residente no barrio, pediron “un compromiso máis firme” á Universidade. Até agora, para eles, a súa postura fora “un tanto ambigua”.


O reitor, José María Barja, asegurou que o compromiso da entidade que dirixe coa zona contigua “seguirá a existir”. Pero é que o órgano educativo pouco ten que ver cos dictados de quen decide construír aquí ou acolá e “cargarse vinte ou corenta casas”, tal e como sinalou Maceiras. O que foi fundador da agrupación veciñal no seu día, e que onte exerceu como compoñente dun coro improvisado, acusou os constructores de “falla de imaxinación no traballo”: “Teñen un millón de metros para construír, non había necesidade de tirar nin unha vivenda”. Na súa intervención, o responsábel veciñal afirmou que son “partidarios da expansión, pero con racionalidade”. Lembrou, ademais, a figura de Antonio de Manuco, que se matou “botándose ao tren cando o quixeron deixar sen a súa casa, onde vivira sempre”.


O caso da “canción protesta” non terminaba aí, senón que arengaba á loita aos máis novos, declarándose os máis vellos cansos, e pedindo un esforzo ás xeracións vindeiras. “Non imos quedar parados, non imos sentar a mirar como nos botan das nosas casas”, avisaban os veciños, “se nos queren botar imos resistir”. Por outra banda, tranquilizaban aos presentes dicindo que o seu discurso “non é unha ameaza, aínda que podería provocar un conflito social grave”.


Rivas secundou a postura de Carlos Maceiras e, tras asegurar que “o que é de Elviña leva a pertenza ao val como unha tatuaxe, para sempre”, solicitou un cambio de nome: “Deberíase chamar Universidade de Elviña”. Visibelmente emocionado, mirou atrás para recordar a Maruxa Tasende, unha das mulleres que xogaban ao fútbol na zona do castro: “Primeiro estaba ela, despois apareceu Messi”. O autor de “O lapis do carpinteiro” relatou como viu por primeira vez a televisión “na tenda de Leonor” e ao home do tempo, que apuntaba sempre ao mesmo lugar do mapa cando chegaba unha borrasca desde as Azores: “Despois souben que Mariano Medina –nome do meteorólogo- apuntaba a Elviña, aos nosos tellados”.


A terra das mulleres futbolistas, das pedras que falan para contaren a historia que as precedeu e do que Rivas chamou “o realismo máxico da fábrica da Coca-Cola” corre, segundo os seus habitantes, “risco de desaparecer”. Por iso, para homenaxeala, Filgueiras recolle na súa obra o que foi o castro, empregando os seus coñecementos de arqueoloxía para contar “as vidas das persoas”.




17/5/09

Toponimia de Elviña


Manifestación na defensa do galego


A Mesa

17/05/09
17 DE MAIO.- Máis de 50.000 persoas uníronse en Santiago de Compostela á maior manifestación da historia en defensa do galego .
O acto final tivo que repetirse dúas veces nunha praza da Quintana repleta, mais houbo miles de persoas que non deron accedido
Carlos Callón pídelle a Feijóo e aos seus conselleiros “que se apropien do galego”

Vista da Quintana (Vieiros)

Desde as doce do mediodía até pasadas as tres da tarde 50.000 persoas manifestáronse esta mañá nas rúas de Santiago de Compostela na que foi a maior manifestación en defensa do galego da Historia, na que a mensaxe foi unánime: “nin un paso atrás para o noso idioma”. Cando a cabeceira da manifestación chegaba á Praza da Quintana aínda había xente saíndo da Alameda, e a pesar de que se realizou o acto de clausura dúas veces, houbo miles de persoas que non conseguiron acceder á praza.

Unha vez feita a chegada á Quintana da cabeceira da manifestación e despois de que Mercedes Peón dese coa súa intensa voz a benvinda aos manifestantes, desde o palco, o presidente da Mesa, Carlos Callón, dirixiuse a Alberto Núñez Feijóo para pedirlle que se apropie do galego: “Feijóo, o mesmo que levantou no seu día a bandeira do odio contra a nosa lingua, dixo onte que había quen quería apropiarse do galego. Nós pedímoslle que el tamén se apropie do galego, que o faga seu, e tamén llo pedimos aos seus conselleiros, como Pilar Farjas ou Javier Guerra, analfabetos en galego”.

Callón chamou á “mobilización continuada da sociedade” e lanzou unha advertencia ao goberno da Xunta: “Que non nos pidan ningún consenso para enterrar o galego nin para que renunciemos aos nosos dereitos. Se os actuais gobernantes queren desmantelar a oficialidade do noso idioma, volveremos a saír á rúa, as veces que faga falta.”

Un dos momentos máis emotivos do día foi cando se deu lectura por vez primeira ao Manifesto a prol da convivencia lingüística e a igualdade de dereitos para o galego. Yolanda Castaño, Nemésio Barxa, Teresa Moure e Avelino Pousa Antelo foron a voz das máis de 20.000 persoas e 600 colectivos que apoiaron até o de agora este texto, promovido por 30 persoas de distintos eidos da sociedade galega.

A presenza no palco de Pousa Antelo, un histórico galeguista que aos seus 95 anos continúa sendo un dos máis activos defensores da lingua galega, despertou unha inmensa ovación de todos os asistentes. As palabras de ánimo do Presidente de Honra da Mesa serviron de exemplo vital para os miles de nenas e nenos presentes na manifestación, algún dos cales encabezou a marcha con pancartas como “Señor Feijóo, queremos xogar e aprender en galego” ou “Mil primaveras máis para a nosa lingua”.

Precisamente o ensino en galego protagonizou moitas das consignas coreadas polos asistentes á manifestación, entre elas “Os conselleiros ás galescolas” ou “Na Galiza, ensino en galego”. Tamén houbo berros para a chuvia, que non conseguiu diluír as ganas dos milleiros de galegos e galegas que hoxe se manifestaron para defender a nosa lingua propia: “Aínda que se molle a nosa lingua non encolle”.

Foron moitas e moi diversas as asociacións e colectivos que acudiron con pancartas propias á manifestación, na que se escoitou falar moito galego mais tamén castelán, deixando patente que non só os galegofalantes queren a igualdade de dereitos para o galego, senón que a maioría da poboación galega está en contra da desmantelación da protección xurídica do galego que pretende o goberno do Partido Popular.

http://www.amesanl.org/noticias/noticia_tipo.asp?IDNOTICIA=1433

http://www.vieiros.com/nova/74130/manifestacion-historica-en-defensa-da-lingua

14/5/09

Entrevista con Carlos Negreira


Hoxe á mañá a directiva da Asociación dos Rexumeiros reuniuse co concelleiro do PP da Coruña, Carlos Negreira para tratar os asuntos referidos ás expropiacións en Elviña.

Durante a entrevista abordouse principalmente o conflito social que está xerando a expansión do Campus de Elviña, no que se están a incumprir os compromisos de realoxo no entorno que estaban comprometidos, tanto pola Xunta como polo Concello da Coruña.

O principal motivo desta reunión foi precisamente o total abandono institucional ao que Concello somete os expropiados. O Concello non asinou os acordos de realoxo e non respondeu ás solicitudes de entrevista co alcalde o coa concelleira de urbanismo para abordar esta cuestión.

Desde a asociación veciñal enténdese que non se trata dunha cuestión de siglas políticas senón de Administracións. Neste sentido o presidente dos Rexumeiros, Carlos Maceiras, deixou claro que se acode ao grupo popular despois de que o goberno municipal non quixese falar do asunto do realoxo, incumprindo as súas promesas e a lexislación urbanística.

Agardamos pois desde Elviña que as xestións do Partido Popular poidan valer para acadar unha solución de realoxo que o Concello da Coruña ten nas súas mans.

Manifestación do 14 de maio de 1984


El Ideal Gallego.

14/05/09
Hai 25 anos >1984



Numerosos veciños de Castro de Elviña protagonizaron onte sábado un corte de tráfico na avenida de Alfonso Molina, por espazo duns vinte minutos, á altura do cruce de acceso ao barrio coa citada avenida.


A protesta veciñal está motivada pola supresión do antigo paso a causa do novo acceso á autopista. Os veciños consideran que o peche do acceso ao barrio “está totalmente inxustificado e obriga os vehículos procedentes da zona a dar unha volta de preto de dous quilómetros”.

Etnografía de Elviña

No marco de actividades programadas pola UDC para celebrar o Día das Letras Galegas, vaise presentar o traballo feito pola arqueóloga Ana Filgueira sobre a etnografía de Elviña.

Presentarase este luns 18 de maio á unha da tarde na casa do Lagar. Coa publicación deste traballo preténdese, en palabras do secretario xeral da UDC, Xosé Carril, devolverlle ao pobo o que lle é propio.

O traballo contén un estudo amplo sobre Elviña, sobre a vida agraria e as pegadas que deixou, así como os topónimos que enchen o noso val. Trátase dun estudo inmenso que toda persoa coñecedora de Elviña debería ler.

A ben seguro é un libro do que fai falta unha boa lectura, non só polo cariño e profesionalidade que demostra a súa autora, senón tamén pola necesidade de que os sectores de poder que se empeñan en ignorar e destruír Elviña aprendan algo.

Benvidas sexan todas as iniciativas que servan para coñecer Elviña.